Prawa dłużnika pl Autor: adw. Michał Hajduk
Przed podpisaniem ugody z firmą windykacyjną sprawdź, kto żąda zapłaty, ile według niego wynosi dług i jaką sumę masz ostatecznie spłacić. Oceń raty, odsetki, skutki opóźnienia i warunki umorzenia pozostałej kwoty. Jeżeli trwa egzekucja, ustal również, co wierzyciel zrobi w sprawie zajęcia konta lub pensji.
Ugoda polega na wzajemnych ustępstwach stron; opisuje ją art. 917 k.c. Przeczytaj cały projekt wraz z załącznikami. Obietnica niższych rat przez telefon nie pokazuje wszystkich warunków porozumienia.
Najpierw ustal, z kim zawierasz ugodę
Zapytaj, czy firma windykacyjna sama jest wierzycielem, czy działa w jego imieniu. Poproś o dokumenty potwierdzające, z czego wynika żądanie zapłaty i na jakiej podstawie firma je kieruje.
Sprawdź nazwę podmiotu, dane kontaktowe, pierwotnego wierzyciela, umowę, z której ma wynikać zadłużenie, i numer sprawy. Sama informacja o sprzedaży wierzytelności nie zastępuje sprawdzenia jej podstawy i wysokości.
Co składa się na kwotę długu w ugodzie?
Poproś o rozliczenie obejmujące:
- kapitał i sposób jego ustalenia;
- odsetki, ich rodzaj, okres i podstawę naliczania;
- koszty sądowe i egzekucyjne, jeżeli występują;
- dotychczasowe wpłaty i sposób ich zaliczenia;
- wskazanie, czy i w jakiej części należność wynika z wyroku lub nakazu zapłaty.
Porównaj rozliczenie z własnymi dokumentami. Jeżeli kwota budzi wątpliwości, poproś o wyjaśnienie przed złożeniem podpisu. Sprawdź też, którego zobowiązania dotyczy dokument i czy obejmuje wszystkie należności związane z tą umową.
Czy podpisanie ugody oznacza uznanie długu?
Ugoda może potwierdzać podstawę i wysokość długu. Uznanie roszczenia może przerwać przedawnienie, jeżeli termin nadal biegnie – zob. art. 123 § 1 pkt 2 k.c.
Jeśli termin już upłynął, osobno ocenia się ewentualne zrzeczenie się zarzutu przedawnienia i ochronę konsumenta. Dlatego przed podpisaniem sprawdź daty oraz treść swoich oświadczeń. Nie każda wpłata ani propozycja ugody ma ten sam skutek.
Szczegóły znajdziesz w artykule uznanie długu – na co uważać przed ugodą lub wpłatą. Przed podpisaniem porównaj zawarte w projekcie oświadczenia z ustaloną historią długu.
Co sprawdzić w harmonogramie rat?
Rata powinna być możliwa do zapłaty nie tylko w tym miesiącu, ale także w kolejnych. Zwróć uwagę na:
- kwotę każdej raty i termin płatności;
- to, czy terminy przypadają po dacie otrzymania dochodu;
- łączny koszt, w tym odsetki i dodatkowe opłaty;
- sposób zaliczania wpłat i numer rachunku;
- warunki zmiany harmonogramu oraz kontaktu w razie przejściowych trudności.
Jeżeli propozycja przewiduje ratę wyższą, niż możesz regularnie płacić, przedstaw własny realny harmonogram. Poproś o projekt porozumienia przed podjęciem decyzji. W miesięcznym budżecie zostaw miejsce również na wydatki nieregularne, np. leczenie czy naprawę sprzętu.
Czy podana rata obejmuje odsetki?
Saldo to kwota zadłużenia pozostała według rozliczenia wierzyciela. Może różnić się od sumy rat, np. gdy ugoda przewiduje ulgę albo dalsze odsetki.
Zsumuj wszystkie raty i porównaj wynik z całkowitą kwotą do zapłaty. Sprawdź, czy w czasie spłaty będą narastać odsetki lub dodatkowe opłaty.
Jeżeli suma rat jest niższa od salda, znajdź zapis wyjaśniający, co stanie się z pozostałą częścią długu i od czego zależy jej umorzenie.
Co grozi za opóźnienie w spłacie raty?
Sprawdź, po ilu dniach opóźnienia wierzyciel może wypowiedzieć ugodę. Ustal, czy wcześniej musi doręczyć wezwanie i ile czasu masz wtedy na zapłatę. Poszukaj też zasad rozliczenia wpłaconych rat i ustalenia salda po wypowiedzeniu.
Zapytaj wprost, czy jednodniowe spóźnienie może oznaczać utratę ulgi. Jeżeli projekt nie odpowiada na to jasno, poproś o dopisanie warunków zamiast polegać na zapewnieniu konsultanta.
Czy warto podpisać ugodę, jeżeli nie zgadzam się z długiem?
Najpierw poproś o wyjaśnienie i sprawdź podstawę roszczenia. Złożenie podpisu pod stwierdzeniem, że cała kwota jest bezsporna, może utrudnić późniejsze kwestionowanie należności. Jeśli negocjujesz wyłącznie po to, aby sprawdzić możliwe warunki, zwróć uwagę na treść własnych oświadczeń – zwłaszcza gdy pojawia się kwestia przedawnienia.
Wierzyciel obiecuje umorzyć część długu – jak to zapisać?
W ugodzie zapisz kwotę do spłaty, pozostałą należność i warunki zwolnienia z tej części długu. Ustal też, czy wykonanie porozumienia rozliczy wszystkie roszczenia wierzyciela z danej umowy, w tym odsetki i koszty. Zwolnienie z długu wymaga jego przyjęcia przez dłużnika – zob. art. 508 k.c.
Przykład: saldo wynosi 10 000 zł, a ugoda przewiduje spłatę 8 000 zł. Strony uzgadniają następujące warunki:
- Saldo objęte ugodą: 10 000 zł, z wyszczególnieniem kapitału, odsetek i kosztów.
- Do zapłaty: 20 rat po 400 zł, czyli łącznie 8 000 zł. W przykładzie strony uzgadniają brak dalszych odsetek i opłat przy terminowej spłacie.
- Pozostałe 2 000 zł: wierzyciel zwalnia dłużnika z tej kwoty po terminowym wykonaniu harmonogramu, a dłużnik przyjmuje zwolnienie.
Sprawdź, czy wszystkie te ustalenia znalazły się w dokumencie. Gdy projekt nie przewiduje zatrzymania dalszych odsetek albo wskazuje inne warunki umorzenia, suma rat może nie oznaczać ostatecznego kosztu.
Niejasny zapis ugody a precyzyjniejsza wersja
Poniższe fragmenty pokazują sposób doprecyzowania porozumienia. Zakładają zgodę obu stron na opisane warunki i wymagają dopasowania do całego dokumentu.
| Niejasny zapis | Precyzyjniejszy zapis – przykład |
|---|---|
| „Po spłacie rat zamykamy sprawę”. | „Po terminowej zapłacie 20 rat po 400 zł wierzyciel zwalnia dłużnika z pozostałych 2 000 zł z salda 10 000 zł opisanego w § [X]. Dłużnik zwolnienie przyjmuje. Wykonanie ugody rozlicza w całości roszczenia wierzyciela objęte tym paragrafem”. |
| „Jedno spóźnienie oznacza utratę ugody”. | „Przed wypowiedzeniem ugody wierzyciel doręcza wezwanie z 14-dniowym terminem zapłaty zaległości. Dopiero po bezskutecznym upływie tego terminu może wypowiedzieć ugodę”. |
Termin 14 dni w przykładzie jest propozycją ustalenia stron. Osobno trzeba opisać saldo po wypowiedzeniu, zaliczenie wcześniejszych wpłat i los ulgi. Ustal też z wierzycielem, które odsetki i koszty obejmuje wskazany paragraf. Jeżeli trwa egzekucja, rozlicz jej koszty odrębnie; sama ugoda z wierzycielem nie przesądza całego rozliczenia z komornikiem.
Przykład: czy rata 900 zł zmieści się w budżecie?
Pani Anna może przeznaczać na spłatę 500 zł miesięcznie, a firma proponuje raty po 900 zł. Taki harmonogram grozi zaległością już na początku. Przed podpisaniem warto wystąpić o raty odpowiadające budżetowi i otrzymać poprawiony projekt. Ustna zgoda na niższą wpłatę może nie odpowiadać warunkom zapisanego porozumienia.
Co ustalić, jeżeli sprawa jest już u komornika?
Sprawdź, czy ugoda przewiduje działania wierzyciela wobec komornika: ich rodzaj, termin i zasady rozliczenia wpłat. Zapytaj, kto ponosi koszty egzekucji, czy płatności mają trafiać do wierzyciela, czy do komornika oraz co stanie się z zajęciem rachunku lub pensji.
Samo podpisanie ugody nie daje pewności, że egzekucja natychmiast się zakończy, a konto zostanie odblokowane. Poproś o potwierdzenie odpowiednich czynności i monitoruj sprawę. Jeśli rachunek jest zablokowany, sprawdź jak działa zajęcie konta i kwota wolna.
O co poprosić przed podpisaniem? Przykład wiadomości
Możesz poprosić o dokumenty w następujący sposób:
Proszę o projekt ugody i rozliczenie dochodzonej kwoty z podziałem na kapitał, odsetki i koszty, z uwzględnieniem dotychczasowych wpłat. Proszę wskazać obecnego wierzyciela, łączną sumę do zapłaty oraz warunki umorzenia pozostałej należności. Jeżeli trwa egzekucja, proszę także wyjaśnić przewidziane działania wobec komornika.
Dopasuj treść do swojej sprawy i zachowaj odpowiedź. Przeczytaj całość projektu, również załączniki i harmonogram.
Co zachować po wykonaniu ugody?
Zachowaj podpisany dokument, harmonogram, wszystkie zmiany warunków, korespondencję i potwierdzenia wpłat. Po ostatniej racie poproś o rozliczenie oraz potwierdzenie, że zobowiązanie objęte ugodą zostało wykonane. Jeśli trwała egzekucja, ustal również jej aktualny stan i rozliczenie kosztów.
Lista kontrolna przed podpisaniem ugody
| Zapis ugody | Co powinno być jasne? |
|---|---|
| Strony i zobowiązanie | Kto jest wierzycielem, kto go reprezentuje i której umowy dotyczy porozumienie. |
| Kwota do zapłaty | Kapitał, odsetki, koszty i rozliczenie wcześniejszych wpłat. |
| Raty | Wysokość, terminy, numer rachunku i zasady zaliczania wpłat. |
| Umorzenie części długu | Dokładna kwota lub sposób jej ustalenia oraz warunki zwolnienia z długu. |
| Opóźnienie | Kiedy można wypowiedzieć ugodę i co dzieje się z ulgą oraz pozostałą należnością. |
| Egzekucja | Działania wierzyciela, terminy, koszty i los zajęć. |
| Zakończenie spłaty | Jak uzyskać potwierdzenie pełnego rozliczenia konkretnego zobowiązania. |
Przeczytaj również oświadczenia o uznaniu długu, zrzeczeniu się zarzutów oraz ewentualnych zabezpieczeniach. Nie pozostawiaj istotnych ustaleń wyłącznie w rozmowie telefonicznej.
Najczęstsze pytania o ugodę z firmą windykacyjną
Czy muszę zgodzić się na pierwszą propozycję windykatora?
Nie musisz automatycznie przyjmować pierwszego projektu. Możesz poprosić o dokumenty i przedstawić własną propozycję. Pamiętaj jednak, by nie ignorować pism sądowych ani biegnących terminów.
Czy ugodę można zawrzeć także po wydaniu nakazu zapłaty?
Tak, ugodę można negocjować również po wydaniu nakazu zapłaty. Ustal w niej, co wierzyciel zrobi w postępowaniu sądowym lub egzekucyjnym. Niezależnie od negocjacji sprawdź termin zaskarżenia nakazu.
Czy rozmowa o ugodzie zatrzymuje termin na sprzeciw od nakazu?
Nie. Same rozmowy nie wstrzymują biegu terminu na sprzeciw. Sprawdź pouczenie i datę doręczenia nakazu niezależnie od negocjacji.
Przed podpisaniem projektu możesz umówić konsultację z kancelarią. Jeśli dostałeś nakaz z e-sądu, sprawdź również jak wnieść sprzeciw od nakazu zapłaty. Do analizy przydadzą się projekt ugody, rozliczenie, dokumenty dotyczące pierwotnego długu oraz pisma sądowe i komornicze.